Tullantısız 5 mətbəx ideyası
09.09.2020

Tullantısız 5 mətbəx ideyası


84
author: Çağır Gəlsin

Bu gün qurman restoranlarından kiçik mətbəxlərə qədər tullantısız mətbəx yaratmaq əsas hədəfə çevrilmişdir. İsrafsız həyat əslində göründüyü qədər çətin deyil, hər şey qərarlarımızdan başlayır. Daha az atıb az tullantı istehsal etməklə başlaya bilərik. Planlanlı olmaq, qablaşdırılmamış məhsullara üstünlük vermək, məişət zibillərimizi təkrar istifadə üçün ayırmaq bir neçəsidir. Tullantısız yaşamağa başladıqda, nə qədər zibil atdığınıza və zibilinizin nə olduğuna diqqət yetirərək başlaya bilərsiniz.

 

1. Tullantısız Mətbəx Doğru Alış-verişdən başlayır

Hər il dünyada 1,3 milyard ton qida tullantıya gedir. Tədqiqatlara görə, tullantılara gedən qidanın dörddə biri xilas olarsa, 870 milyon ac insanı qida ilə təmin etmək olar. İlk addım ehtiyacınız olmayan şeyləri almağa müqavimət göstərməkdir. Qidaları saxlamaq və daşımaq üçün istifadə olunan plastik materiallardan, plastik butulkalara, mağaza paketlərindən broşuralara əslində heç ehtiyac duymadığımız şeyləri almamaqla başlaya bilərik.

 

2. Ehtiyacınız olan miqdarda alış-veriş etmək

Sıfır tullantıların ilk addımı alış-verişdən başlayır. İstifadə edəcəyimiz qədər məhsul alaraq lazımsız israfçılığın qarşısını ala bilərik. Həftəlik menyularımızı əvvəlcədən hazırlaya və bu istiqamətdə bütün alış-verişlərimizi planlaşdıra bilərik. Böyüdüyümüz mətbəx mədəniyyətimiz olan bazar alış-verişini hələ də yaşadırıq.

Məhsulu yerli pərakəndə satıcılardan istifadə edə biləcəyimiz qədər əldə edə bilərik. İlk addım gündə yalnız ehtiyac duyduğunuz miqdarda məhsul almaq və yeni meyvə və tərəvəzləri evinizdə varsa əgər almamaqdır. Təravətini qorumaq üçün digər meyvələrin almadan ayrı yerləşdirilməsini məsləhət görürük.

Tərəvəz və göyərtilərinizi salfetlə də örtə bilərsiniz. Kartof, soğan və sarımsağı otaq temperaturunda işıq olmadan bir qutuda saxlaya bilərsiniz.

 

3. Mətbəxdə hər şey dəyərləndirilə bilər

Ən böyük israfın tullantıya gedən çörək olduğunu deyə bilərik. Qurudulmuş çörəkləri toplaya, böyük bir qarışdırıcıdan keçirə, çörək qırıntılarına çevirə və hazırladığınız şnitzeldə istifadə edə bilərsiniz. Köhnə çörəkləri sobaya qoyub biraz qızartdıqdan sonra şəkərli süd əlavə edib biraz qurudulmuş meyvələri töküb puding kimi qaşıqlayıb yeyə bilərsiniz.

Adətən, hamımız gedib bazardan tərəvəz ədvası alırıq. Bunu evdə asanlıqla hazırlamaq mümkündür. Balqabaq, pomidor və badımcan bişirməzdən əvvəl soyulduqdan sonra onların qabıqlarını atmamaqla başlaya bilərik. Hamısını yağlı soba kağızına qoyaraq, iki saat 30 dərəcədə qurudub bir bankaya yığıb, sonra hamısını blenderden qarışdırıb ləzzəti olması üçün 1 qaşıq ədviyyat əlavə edə bilərsiniz. Belə ki, tullantısız mətbəxdə ən vacib məqamlardan biri düzgün alış-verişdir.

 

4. Mövcud məhsulların qiymətləndirilməsi

Qiymətləndirmənin bir çox tərəfi var. Məsələn, evdə həmişə bir parça çanta və ya bir fayl vardır. Onları çantanın bir küncünə qoya bilsəniz, alış-verişə gedərkən istifadə edə bilərsiniz. Hər dəfə yeni bir streç əvəzinə bir şüşə qab və ya bankadan istifadə edə bilərsiniz. Plastik karobkaları şüşə qablar və su şüşələri ilə əvəz edə bilərsiniz. İkinci ələ bir şans verə bilərsiniz. Təmir etmək, yenidən düşünmək, lazım olmayanı geri vermək kimi addımlar da qiymətləndirmə mərhələsinə daxildir.

 

5. Çürük və ya köhnəlmiş qidaların istifadəsi yolları

Qarpızdan, portağaldan, alma qabığından cem edə bilərsiniz. Yerkökü, balqabaq, kərəviz, soğan, çuğundur və limon kimi tərəvəzlərin qabıqlarını atmıyıb yığa bilərsiniz. Toyuq, ət və tərəvəz bulyonları hazırlayarkən istifadə edə bilərsiniz. Limon, portağal qabıqlarını qurudub üyüdüb tortlara əlavə edə bilərsiniz. Kabak və yerkökü qabığından zeytun yağı düzəltməyə cəhd edə bilərsiniz. Pomidor qabığını bir çörək qabına düzmək, sobada qurutmaq, üyütmək və şorba və qatıq üzərinə səpmək yaxşı bir fikir ola bilər. Kompot etmək üçün meyvə və tərəvəz qabığından istifadə edə bilərsiniz. Kələmin xarici yarpaqlarından kələm və ya qıcqırdılmış kələm etmək üçün istifadə edə bilərsiniz. Soğan qabığından hazırlanan çayın rahatlaşdırıcı təsir etdiyini bilirdinizmi? Sınamaq üçün yaxşı alternativdir.

Bəzi meyvə və tərəvəz qabığı da dəriniz üçün son dərəcə faydalıdır. Xiyar qabığını göz maskası edə və üzünüzdəki avokado qabıqlarınının içi ilə üzünüzü ovuşdura bilərsiniz. Qarışqaları dəf etmək üçün xiyar qabığından da istifadə edə bilərsiniz. Mətbəx dəzgahına bir neçə xiyar qabığını qoyun və ya dəzgahın üstünə  xiyar qabığının içini sürtün, bir qarışqa probleminiz varsa, yaxınlaşa bilmədiklərini görə bilərsiniz.

 

Limon qabığını çaydanın içinə qoyun; İçindəki su ilə qaynadın bir saat gözlədindən sonra durulayın, çaydanda yığılan mineralları durulayaraq təmizlədiniz. Düyü saxladığınız qaba limon qabığı əlavə edə bilərsiniz. Zaman keçdikcə limon qabığının ətri düyüyə nüfuz edir, nəticədə ləzzətli qoxulu bir düyü yaranır. Banan qabıqlarını bişirməyə cəhd etmisinizmi? Dünyanın ən çox atılan qidalarından biri olan banan qabığından dadlı souslar hazırlamağa cəhd edə bilərsiniz. Alma qabığından jele hazırlaya və ya bir az kərə yağı, şəkər və darçın ilə qarışdırıb şirin bir qəlyanaltı üçün sobaya ata bilərsiniz. Alma qabıqlarını istifadə etməyin bir yolu onları dondurucuda saxlamaqdır. Lazım olduqda sumuzilerə vitamin və ləzzət əlavə etmək üçün istifadə edə bilərsiniz. Qoz qabıqları saç üçün möcüzələr yaradır. Onu 10 dəqiqə qaynadıb saçınızı yumaq üçün istifadə edə bilərsiniz.


TOP